4 Aralık 2008 Perşembe

Ankara Radyosu'nun İlk Yılları

Ankara Radyosu'nun halen yayınlarını sürdürdüğü, Sıhhiye semtindeki binası, 27 Ekim 1938 tarihinde törenle açılmıştı.

Prof. Dr. Özden Cankaya’nın TRT tarihini anlattığı kitabında verdiği bilgilere göre, bu dönemde Ankara Radyosu, yayıncılığın merkezi konumundaydı. Hükümet 1937-1938 yılları arasında, Ankara’da 120 kilovat gücünde yeni bir verici istasyonu yaptırmıştı. Ama Ankara Radyosu bugünkü binasına geçene dek, dokuz yıl içinde altı kez yer değiştirmişti.

Ankara Radyosu binasına kavuşmuştu ama, bu dönemde, yurdun birçok yerinde, teknik yetersizlikler nedeniyle radyo yayınlarına ulaşılamıyordu. Doğu ve Güneydoğu Anadolu’nun büyük bir kesimiyle, Batı Anadolu’nun bir bölümü ve Trakya bölgesi radyo yayınlarını nitelikli şekilde dinleyemiyordu.

Vericilerin bu durumuna karşın, alıcı sayısı artıyordu. 1936 yılında tüm yurtta alıcı sayısı 10 bin 640 iken, 1939’da bu sayı 56 bin 76’ya yükselmişti. Radyo yayınlarının süresi de artmış, yayınların günlük başlangıç ve bitiş süreleri düzene girmişti.

Ankara Radyosu’nun hizmete girişinin bir gün sonrasının Cumhuriyet’in 15’inci yılına rastlaması nedeniyle, gazeteler aylar öncesinden, açılışın bu güne yetiştirileceğini duyurmuşlardı. Verilen haberlere göre, üç gün boyunca kesintisiz yayın yapılacaktı. Gerçekten de, 120 kilovatlık vericiden yapılan yayınlar milyonlarca dinleyiciye ulaşmıştı ama, Atatürk rahatsızlığı sebebiyle bu törene katılamamıştı. 13 gün sonra, Ankara Radyosu Atatürk’ün ölümünü şu cümlelerle duyurmuştu:

“Reisicumhur Atatürk’ün umumi hallerinde vehamet, dün gece saat 24.00’te neşredilen tebliğden sonra her an artarak bugün 12’nci Teşrîn 1938 Perşembe günü saat 9’u 5 geçe Büyük Şefimiz derin koma içinde terk-i hayat etmişlerdir.”

Ankara Radyosu, hemen ertesi gün akşam haberlerinde de, İsmet İnönü’nün ikinci Cumhurbaşkanı olarak seçildiğini dinleyicilerine duyurmuştu. O yıllar hem dünya, hem de Türkiye için çok zor yıllardı. İkinci Dünya Savaşı’nın ağırlığı her yerde hissediliyordu. Türkiye Radyoları’nın ilk kadın spikerlerinden Emel Gazinihal, şunları anlatmış:

“Radyoda savaş yıllarında çalışmamız epeyce güç şartlarda oluyordu. Ne servis arabalarımız vardı, ne de radyoda yemek yeme imkanı. Sabah karanlığında 15-20 dakika yürüyerek, Ankara’nın soğuk kış günlerinde radyoya geliyor, istasyonu açıyor ve haberlerimizi okumaya başlıyorduk.”

Savaşın yaygınlaştığı o yıllarda, bütün dünya radyoları gibi Ankara Radyosu da savaşla ilgili haberler yayınlıyordu. O günlerde yapılan yayınlar, daha çok Türkiye’nin tarafsızlık politikasını vurgulayıcı nitelikteydi. PTT yönetimindeki bu dönemde, geçmiş yıllara göre, söz yayınlarının toplam yayın içindeki sürelerinin arttığını görüyoruz. Gerek istanbul, gerekse Ankara radyolarında yaklaşık yüzde on oranında söz programı yayınlanmaktaydı. Eğitici yönü ağır basan programların yanısıra, Radyo Tiyatrosu programları da, yayın içinde önemli yer tutuyordu. Dinleyicilerden büyük ilgi gören Radyo Temsil Kolu, zaman zaman turnelere de çıkıyordu.

1936-1940 yılları arasında, işçiye ve gençliğe seslenen programlar yayınlanmamıştı. Ama 1936’dan başlayarak, Ankara ve İstanbul radyolarında çocuk yayınlarına yer verildi. Toplam yayın sürelerinin yeterli olduğu söylenemese de, Türkiye Radyolarında önemli bir yeri olan çocuk programlarının temelleri bu yıllarda atılmıştı. Radyonun devlet yönetimine geçmesinden sonra, çocuk yayınlarına daha da önem verilmeye başlandı. Kadına ve aileye yönelik programlar da dikkat çekiyordu. “Sağlık Saati”, “Tutum ve Bakım Saati”, “Ev Kadını Saati” ve “Evin Saati” gibi programlar, bu türün başlıcalarıydı.

Hiç yorum yok: