22 Haziran 2014 Pazar

Lolita'nın Girişi ya da "T"lerin Duyulmayan Şarkısı


Fatih Özgüven’in ilk olarak 1982 yılında Can Yayınları’nca basılan, 1988’de İletişim Yayınları’na geçen çevirisinde, Lolita’nın girişi şöyledir:

“Lolita, hayatımın ışığı, kasıklarımın ateşi. Günahım, ruhum, Lo-li-ta; dilin ucu damaktan dişlere doğru üç basamaklık bir yol alır, üçüncüsünde gelir dişlere dayanır. Lo-li-ta.”

Bu girişin özgün hali ise şöyle:

“Lolita, light of my life, fire of my loins. My sin, my soul. Lo-lee-ta: the tip of the tongue taking a trip of three steps down the palate to tap, at three, on the teeth. Lo. Lee. Ta."

Üçüncü cümle, çevirmene büyük zorluk yaratır. Nabokov burada, birbiri adına gelen cümlelerdeki tam on sekiz “t” harfiyle, başka bir dile aktarılması imkânsız bir ses dizisi oluşturmuştur. Yukarıdaki alıntının son parçasındaki “T”, diziyi tamamlar. Bu sesleri kolay görünür hale getirelim:

“Lolita, light of my life, fire of my loins. My sin, my soul. Lo-lee-ta: the tip of the tongue taking a trip of three steps down the palate to tap, at three, on the teeth. Lo. Lee. Ta."

Söylemek istediğimiz şey belirginleşti. Daha iyi anlamak için, bu girişi "işitmekte" fayda var. 1997 tarihli Lolita uyarlamasında Humbert Humbert’ı oynayan Jeremy Irons’ın sesinden dinleyelim. Böylece çeviri ediminin sınırlarını ve “çevrilemeyeni” kulağımızla duymuş olacağız: Nabokov’un başyapıtının, ilk ve belki en lezzetli bölümünü.



Hiç yorum yok: