23 Haziran 2016 Perşembe

Cinler, Periler


Gözle görülemeyen varlıklar olduğuna inanılan cinlerden, Kur’ân-ı Kerim’de geniş şekilde söz edilir. 28 ayetten oluşan 72. Sure, “El-Cin” adını taşır. Ateşten yaratılan cinler, tıpkı insanlar gibi Allah’a kulluk için yaratılmış. Bunların da Müslüman ve kâfir olanları, iyileri ve kötüleri var. Şeytan da cin taifesindendir örneğin.

Eskiden delilik, insan vücuduna cinlerin hâkim olması olarak bilinirdi. Ama bütün varlıkların da bir cini vardı. Koruyucu cin olarak bilinen bu cinlere “huddâm”, yani “hizmet eden” denirdi. Eski inançlara göre, büyü ve sihir konusunda cinlerden istifade edilirdi. Hatta cin ve perilerle evlenenlerin varlığı dahi ileri sürülüyor.

Genel olarak, cin dediğimiz varlığın erkek olduğu varsayılır. Cin’in dişisine peri deniyor. Bunların çok güzel ve çekici olduklarına inanılıyor. Suyun bulunduğu yerler, çeşmeler, pınarlar, hamamlar perilerin yurdu sayılıyor. Perileri sihirle çağıran efsunculara, perihân deniyor. Bunlar bir daire çizip içine girerek, cinleri ve perileri çağırırlarmış. Dairesiz peri çağırılırsa, habis cinler geliverirmiş.

İçinde “cin” kelimesi geçen sözler, Türkçede yaygın olarak kullanılıyor: Cin çarpmak, cin fikirli, cinleri başına toplanmak deyimlerini iyi biliriz. “İn cin top oynamak” ve “in misin cin misin” sözlerinde geçen “in” kelimesi, Arapçada insan anlamına gelen “ins”den bozma.

Peri, halk hikâyelerinde, masallarda da geniş yer tutar. Dede Korkut hikâyeleri içinde, Konur Koca Sarı Çoban’ın bir peri kızıyla birleşmesinden doğan Tepegöz’den bahsedilir. Birçok masalda periler, güzel oldukları kadar iyilikseverdir; darda kalanlara yardım ederler.

Perilerin insanlara alışkın olmaması, onlardan kaçması, göze görünmemesi, güzelliği ve çekiciliğiyle insanı anında etkilemesi, kendisine âşık edip bağlaması ve çeşitli kılıklara girmesi, en yaygın inanışlar arasında. Türk halk edebiyatında peri, daha çok sevgilinin güzelliğini anlatmak için söz konusu edilir. Şairler genellikle, sevgililerinin güzelliğini dile getirmek için, onları periyle karşılaştırırlar.

O maral bakışın ey peri suret
Yakar bu bağrımı kara gözlerin
Bilmem melek misin gökten mi indin
Açar bu bağrıma yara gözlerin


Hiç yorum yok: